Odkryto rzeźbę Stwosza

Treść

Niezwykłego odkrycia dokonano podczas prac konserwatorskich przy późnogotyckiej płaskorzeźbie z kościoła pw. Wszystkich Świętych w Ptaszkowej koło Nowego Sącza. Okazało się, że autorem dzieła przedstawiającego modlitwę Chrystusa w Ogrójcu, któremu towarzyszą dwaj śpiący apostołowie - św. Piotr i Jan, jest Wit Stwosz. Odrestaurowaną płaskorzeźbę pokazano publicznie w piątek w "Domu Gotyckim" w Nowym Sączu.
W ubiegłym roku przystąpiono do konserwacji tego późnogotyckiego dzieła, które datuje się na pierwszą połowę lat 90. XV wieku. Było to trudne, gdyż kilkadziesiąt lat temu, na przełomie lat 20. i 30. XX wieku, figura została pokryta grubą warstwą zniekształcającego gruntu (farby), a także nieprofesjonalną polichromią. Konserwatorzy początkowo sądzili, że płaskorzeźba została wykonana przez któregoś z uczniów Wita Stwosza. Jednak dokładna analiza wykazała, że wykonał ją sam mistrz! - Oglądaliśmy wielokrotnie "Modlitwę w Ogrójcu" i zaintrygowała nas przede wszystkim jej kompozycja. Płaskorzeźba miała cechy charakterystyczne dla stylu rzeźbiarskiego Stwosza, widoczne szczególnie w anatomicznym kształcie postaci - opowiadają Magdalena i Stanisław Stawowiakowie, którzy podjęli się rekonstrukcji dzieła. Odnowili zniszczoną strukturę drewna, zlikwidowali odkształcenia oraz przebarwienia. Zrekonstruowano m.in. pasma włosów, nos Chrystusa, końcówki palców apostołów czy brzegi tkanin. Zastąpiono również XIX-wieczną rekonstrukcję niezachowanych do łokci rąk Chrystusa ich nową interpretacją. Konserwacja możliwa była m.in. dzięki przekazanej w 2002 r. dotacji w wysokości 15 tys. zł z budżetu województwa małopolskiego.
Odkrycie z Ptaszkowej jest wydarzeniem wyjątkowym. Płaskorzeźba "Modlitwa w Ogrójcu" jest jednym z niewielu dzieł Wita Stwosza, które powstały przed jego wyjazdem do Norymbergi. Wit Stwosz jest twórcą znanego na całym świecie Ołtarza Mariackiego, który został ukończony w 1489 roku. Do jego dzieł w Polsce należą także nagrobki z katedry wawelskiej oraz gnieźnieńskiej.
Rzeźba spod Nowego Sącza jest bezcenna, ponieważ rzuca nowe światło na prace Wita Stwosza. Powszechnie uważano, że nowych już nie można odkryć. Odnowiona "Modlitwa w Ogrójcu" po zakończeniu specjalistycznych badań naukowych ma wrócić do Ptaszkowej. Przed pracami konserwatorskimi znajdowała się w jednej z cenniejszych świątyń drewnianych w Małopolsce - zabytkowym kościele pw. Najświętszego Imienia Marii Panny, pochodzącym z 1555 roku. Teraz płaskorzeźba trafi do nowej świątyni, przy której trwają obecnie prace budowlane.
Sebastian Fołta

Autor: DW